Giao nhận tổ ong dú miền Bắc: chọn đúng tháng mà chở

Ở miền Bắc, câu hỏi quan trọng nhất khi giao nhận tổ ong dú không phải «chở thế nào» mà là «chở vào tháng nào». Cùng một quãng đường vài chục cây số trong tỉnh, giao vào tháng Tư thì đàn về nhà là bay ra làm việc ngay; giao giữa đợt rét đậm tháng Chạp thì đàn co cụm, không ra định vị, kiến lại có dịp vào. Ong dú vốn là loài ưa ấm, nên lịch thời tiết miền Bắc quyết định gần hết chuyện thành hay hỏng.

Lịch giao nhận theo mùa ở miền Bắc

Bảng dưới là cách nhìn tổng quát. Mỗi năm thời tiết mỗi khác, nên vẫn phải xem dự báo trước vài ngày.

Vì sao không nên nhận tổ giữa mùa rét

Một đàn ong dú vừa chuyển nhà cần vài ngày bay ra bay vào để học lại cảnh vật quanh tổ mới. Khi trời lạnh, ong thợ hầu như ở yên trong thùng, nên quá trình này bị kéo dài. Trong lúc đó, đàn vẫn tiêu hao mật dự trữ mà không bù lại được. Nếu đợt rét kéo dài, đàn yếu dần đi.

Thêm nữa, khi chuyển nhà, một ít bọng mật có thể bị nứt dù đã chở cẩn thận. Trời ấm thì đàn nhanh chóng dọn sạch và vá lại. Trời lạnh thì mật rỉ đọng lại lâu hơn, dễ thu hút kiến và làm ẩm đáy thùng.

Vì vậy nếu đã thoả thuận mua từ mùa thu mà chưa kịp nhận, nhiều người chọn gửi lại người bán qua đông, tới xuân ấm mới chở về. Đó là cách làm an toàn hơn so với cố nhận cho xong.

Nồm ẩm và thùng gỗ

Những đợt nồm cuối xuân làm mọi thứ ướt rượt: tường, nền nhà, và cả thân thùng gỗ. Gỗ hút ẩm lâu ngày sẽ ẩm mốc, ảnh hưởng tới đàn bên trong. Khi đón tổ về trong giai đoạn này:

• Kê thùng trên giá cao, không đặt sát nền xi măng hoặc nền đất.
• Có mái che phía trên nhưng hai bên thoáng gió.
• Không đặt trong phòng kín hay gian bếp, dù trông có vẻ ấm.
• Chân giá vẫn phải có chén chống kiến như mọi mùa khác.

Chọn chỗ đặt trước khi đón tổ

Miền Bắc có gió mùa đông bắc thổi mạnh vào mùa lạnh, nên chỗ đặt tổ cần chắn được hướng gió đó, thường là đặt sát bức tường hay hàng cây phía bắc. Cửa tổ quay về hướng đông nam hoặc nam để đón nắng ấm buổi sáng. Mùa hè lại cần bóng râm buổi chiều, nên một giàn cây leo hoặc tán cây rụng lá là lựa chọn hợp lý: hè che nắng, đông rụng lá để nắng lọt vào.

Ghi chép về cách giữ đàn qua những tháng lạnh có ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Ngày giao: những việc làm theo thứ tự

1. Xem dự báo, chọn ngày ấm, không mưa, không gió mùa mới tràn về.
2. Người bán đóng cửa tổ lúc chiều muộn khi ong đã về hết, bịt bằng lưới thoáng.
3. Chở trong khoang xe, chèn chặt, không để thùng trong cốp kín.
4. Đặt lên giá đã chuẩn bị, mở cửa tổ ngay.
5. Để yên ít nhất một tuần, chỉ quan sát từ xa vào lúc nắng.

Mua ở đâu khi trong vùng ít người nuôi

Ong dú được nuôi nhiều ở phía Nam hơn, nên người nuôi miền Bắc đôi khi khó tìm tổ giống gần nhà. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách đàn, mật ong dú, các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Người muốn nuôi ở miền Bắc nên hỏi trại về thời điểm nhận tổ phù hợp với mùa ngoài Bắc tại ongquy.com. Nếu muốn tận mắt thấy cách tách đàn và đóng thùng trước khi bắt đầu, có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp