Khách miền Bắc mua ong dú: mua mùa nào, qua đông ra sao

«Mua bây giờ có được không, hay đợi sang xuân?» — với khách miền Bắc, đây gần như luôn là câu đầu tiên. Và đó là câu hỏi khôn ngoan nhất, vì ở ngoài này thời điểm mua quyết định phần lớn chuyện tổ sống khoẻ hay suy. Mùa đông rét, có đợt rét đậm kéo dài, ong dú không ngủ đông như nhiều người tưởng mà chỉ co cụm lại, ăn dần mật dự trữ và yếu đi nếu rét quá lâu.

Bài này đi theo đúng mạch khách Bắc hay hỏi: mua mùa nào, tổ ở đâu mang ra, qua đông ra sao, và những hôm nồm ẩm thì làm gì.

Mua vào mùa nào thì hợp

Người bán khuyên khách đợi qua rét thay vì chốt đơn ngay là người bán đáng tin. Chi tiết về nhịp rét – nồm – nóng của từng tháng có ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Tổ mang từ trong Nam ra có sống được không

Đây là thắc mắc rất Bắc, vì nhiều nguồn tổ giống nằm ở phía Nam. Câu trả lời công bằng là: có người nuôi được, nhưng tổ phải khoẻ, phải tới vào mùa ấm, và người nuôi phải chuẩn bị chỗ giữ ấm trước mùa đông đầu tiên. Đường chở xa cũng là một thử thách: thùng cần đóng kín cửa lúc ong đã về hết, chèn chắc để không xô lệch bánh mật, giữ thoáng và tránh nóng trên xe.

Khách nên hỏi người bán ba điều:

• Tổ được tách bao lâu rồi, đàn đã ổn định chưa?
• Chở bằng cách nào, mất bao lâu, có cách giữ thùng mát trên đường không?
• Nếu tới nơi tổ yếu hẳn thì thoả thuận xử lý ra sao?

Tìm được người nuôi ngay trong miền Bắc thì đàn ít bỡ ngỡ hơn; mục Trại ong trong vùng gom những nơi như vậy.

Chuẩn bị qua đông ngay từ lúc mua

Khách Bắc hỏi nhiều về mùa đông, nhưng việc qua đông thật ra bắt đầu từ mùa thu:

1. Không lấy mật cuối thu. Mật trong tổ là phần ăn của đàn suốt mấy tháng rét.
2. Chọn chỗ đặt thùng sớm. Hiên nhà hướng nam hoặc đông nam, khuất gió bấc, có nắng chiếu vào buổi sáng.
3. Bọc thêm cho thùng. Quấn bao tải, xốp hoặc rơm quanh thành thùng, chừa cửa tổ cho thông.
4. Thu nhỏ cửa tổ. Cửa hẹp giúp giữ ấm và dễ phòng thủ.
5. Hạn chế mở thùng. Mỗi lần mở là mất hơi ấm mà đàn phải mất nhiều công mới bù lại.

Nồm ẩm: điều ít người nhắc khi bán

Sau rét là nồm. Tường đổ mồ hôi, sàn nhà ướt, và bên trong thùng ong cũng vậy. Hơi ẩm đọng lâu làm bầu phấn mốc, mật loãng thêm và dễ chua gắt. Thùng nên kê cao khỏi mặt đất, có mái che rộng để nước không đọng, và chọn gỗ khô, kín khe. Hôm nào hửng nắng, mở rộng cửa tổ một chút cho ong ra làm và thông hơi.

Nếu chỉ muốn có mật ngon cho nhà

Không phải ai hỏi về ong dú cũng muốn tự nuôi. Nhiều gia đình ở Hà Nội và các tỉnh lân cận chỉ muốn một hũ mật ong dú vị chua thanh để dùng hoặc làm quà Tết. Trường hợp này mua mật từ trại nuôi đàng hoàng thì đỡ vất vả hơn: trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, hộp quà mật và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, cùng tổ giống cho ai muốn nuôi khi trời ấm, xem tại ongquy.com. Khi đã nuôi, những ai muốn trao đổi tổ, mật với người nuôi khác có thể ghé chợ của người nuôi.

Câu hỏi thường gặp