Mua tổ ong dú ở miền Bắc: hỗ trợ đến hết mùa rét đầu

Ong dú vốn quen khí hậu ấm, nên đưa một đàn ra Bắc là bài toán khác hẳn trong Nam. Người mua ở Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Giang hay Ninh Bình thường được dặn đúng mấy câu quen thuộc: đừng mở thùng, chống kiến, để yên. Những lời đó không sai, nhưng chưa đủ. Ở miền Bắc, điều quyết định đàn mới có qua được năm đầu hay không là nhận tổ vào mùa nào và người bán có giúp mình chuẩn bị cho mùa rét sắp tới hay không.

Vì sao ở Bắc «hỗ trợ một tháng» là chưa đủ

Ở các vùng nóng quanh năm, đàn mới ổn định sau vài tuần là gần như yên tâm. Ngoài Bắc thì khác: một đàn nhận vào đầu thu có thể vẫn khoẻ suốt tháng đầu, rồi mới gặp chuyện khi những đợt gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về. Lúc đó thời hạn hỗ trợ đã hết, người mua lúng túng, người bán ở xa cũng khó nói được gì.

Vì vậy khi thoả thuận, đừng chỉ hỏi «bảo hành bao lâu». Hãy hỏi: nếu mùa đông đầu tiên đàn có dấu hiệu lạ thì có nhắn hỏi được không. Người bán làm nghề lâu thường sẵn lòng tư vấn, vì một khách qua được mùa rét là một khách quay lại.

Nhận tổ theo từng mùa ngoài Bắc

Nếu người bán khuyên mình đợi qua đông rồi hãy nhận, đó là lời khuyên thật lòng, không phải từ chối bán. Thông tin thời tiết theo tháng cho vùng mình có ở chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Tháng nồm: kẻ thù là hơi ẩm

Những ngày nồm, tường nhà đổ mồ hôi, sàn nhà trơn, thì thùng gỗ cũng ngấm ẩm. Đàn mới chưa kịp trám kín các khe sẽ vất vả hơn đàn đã ổn định.

• Đặt thùng nơi thoáng, không sát tường ẩm hay gầm cầu thang kín.
• Kê cao, dưới đáy có khoảng hở cho gió lùa nhẹ.
• Thấy rêu, mốc bám ngoài thùng thì lau khô bằng khăn, không xịt hoá chất.
• Chụp ảnh gửi người bán nếu thấy nước đọng ở cửa tổ hoặc mùi chua lạ.

Chuẩn bị mùa rét đầu tiên cùng người bán

Đây là phần mà người mua ngoài Bắc nên đòi hỏi người bán nhiều nhất, vì nó quyết định đàn có sống qua năm đầu hay không.

1. Trước khi rét về, hỏi người bán đàn của mình trông đã đủ mạnh chưa, dựa trên ảnh cửa tổ và nhịp ra vào.
2. Chọn chỗ tránh gió bắc thổi thẳng: góc hiên khuất, sau bờ tường, dưới mái hiên phía nam.
3. Che mưa phùn bằng mái nghiêng, nhưng để cửa tổ thông thoáng. Bịt kín hoàn toàn làm hơi ẩm đọng lại bên trong.
4. Không cho ăn bừa khi trời rét. Nếu lo đàn thiếu ăn, hỏi người bán trước khi làm.
5. Không mở thùng trong những ngày lạnh, kể cả khi tò mò.

Ngày rét đậm thấy ong không ra

Đó là chuyện bình thường. Đàn co cụm bên trong để giữ nhiệt. Đợi một buổi trưa nắng ấm rồi hẵng quan sát. Nếu nắng ấm nhiều ngày mà vẫn im lìm, khi đó mới nhắn người bán kèm video.

Mua tổ từ xa thì hỗ trợ bằng cách nào

Nhiều tổ giống ong dú được nuôi ở phía Nam rồi chuyển ra. Quãng đường dài khiến hai việc trở nên quan trọng: đóng gói chắc chắn, và kênh liên lạc rõ ràng sau khi giao. Hãy hỏi người bán ước chừng tổ đi bao lâu, nhận lúc nào thì mở cửa tổ, và gọi video được vào giờ nào. Nhiều câu chuyện cụ thể về việc giữ đàn qua đông được chia sẻ ở Kinh nghiệm người nuôi.

Muốn học tận tay trước khi rước đàn ra Bắc

Người ở xa thường an tâm hơn khi đã tận mắt thấy một trại nuôi. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; trại tư vấn chọn thời điểm nhận tổ cho người ở vùng lạnh và theo dõi sau khi giao. Thông tin chung xem tại ongquy.com. Nếu có dịp vào Nam, có thể đăng ký tham quan và học thực hành tại trại để biết đàn khoẻ trông thế nào trước khi tự nuôi.

Câu hỏi thường gặp