Mua tổ ong dú ở miền Bắc: tận nơi hay đặt gửi từ xa

Hỏi người miền Bắc vì sao chưa nuôi ong dú, câu trả lời hay gặp nhất là: không biết mua ở đâu. Ong dú phổ biến ở phía Nam và miền Trung, còn ngoài Bắc trại nuôi bài bản không nhiều. Vì thế chuyện «tới tận nơi hay mua qua mạng» ở đây thường không phải chọn giữa hai cách ngang nhau, mà là cân nhắc có đáng đi xa để xem tận mắt, hay chấp nhận đặt gửi từ hàng trăm, hàng nghìn cây số.

Ba con đường để có tổ đầu tiên

Không có đường nào đúng cho tất cả. Người đã quen tay, biết đánh giá đàn qua video có thể đặt gửi. Người mới hoàn toàn thì một lần vào tận trại để học thường đáng hơn mua vài tổ giá tốt mà không biết chăm.

Mùa nào nên nhận tổ ở miền Bắc

Miền Bắc có mùa đông lạnh, có những đợt rét đậm, và cuối đông sang xuân thường có nồm ẩm kéo dài. Với ong dú, đó là những lúc đàn co cụm trong tổ, ít bay, sống chủ yếu bằng mật dự trữ.

• Mùa đông, rét đậm: không nên nhận đàn mới. Đàn vừa qua chuyến đi dài lại gặp lạnh là bị hai lần sốc.
• Nồm ẩm: tổ dễ ẩm mốc, đàn mới chưa kịp bịt kín tổ càng khổ. Nên chờ qua.
• Cuối xuân đến đầu thu: trời ấm, hoa nhiều, đàn có vài tháng để lớn lên và tích mật trước mùa lạnh. Đây là khoảng nên nhận tổ.

Muốn biết thêm cách đàn sống qua từng mùa ở phía Bắc, xem chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Nếu chọn đặt gửi từ xa: sáu bước

1. Hẹn trước mùa nhận. Báo người bán mình ở miền Bắc, muốn nhận vào mùa ấm, để họ chọn đàn đủ mạnh.
2. Hỏi gốc đàn. Đàn đặt ở đâu, ở đó bao lâu, đã tách lần nào.
3. Xin video liền mạch. Quay cửa tổ vài phút vào buổi sáng nắng, thấy ong ra vào và mang phấn về.
4. Thống nhất đóng gói. Cửa tổ bịt bằng lưới thoáng, tổ chèn chặt không xê dịch, không để trong thùng kín nóng.
5. Thống nhất tuyến đi. Đi xe hay gửi hàng, bao lâu tới, ai đón. Hạn chế để tổ nằm lâu ở kho trung chuyển.
6. Ghi lại tất cả. Tin nhắn, video, ảnh lúc đóng gói và lúc nhận. Có gì không ổn thì có căn cứ nói chuyện.

Nhận tổ xong: tuần đầu ở miền Bắc

Chỗ đặt

Đặt nơi có nắng sáng, có mái che mưa, kín gió mùa. Ban công hướng đông, hiên nhà có mái đều được. Tránh chỗ gió bấc thổi thẳng vào cửa tổ khi tới mùa lạnh.

Mở cửa tổ

Để tổ nghỉ một lúc cho đàn yên rồi mới mở cửa, tốt nhất vào chiều mát hoặc sáng sớm hôm sau. Đàn sẽ bay vòng quanh để nhớ vị trí mới.

Chuẩn bị cho mùa đông đầu tiên

Không cho ăn đường, không mở tổ lấy mật trong năm đầu. Để đàn giữ toàn bộ dự trữ. Trước khi lạnh, có thể quấn thêm lớp giữ ấm bên ngoài thùng nhưng chừa cửa tổ thông thoáng. Kinh nghiệm cụ thể của những người đã nuôi qua đông ở ngoài Bắc có trong chuyên mục Kinh nghiệm người nuôi.

Đi một chuyến vào trại trước khi mua

Với người miền Bắc mới bắt đầu, một chuyến vào hẳn trại để xem đàn, xem người ta tách tổ, đặt kệ, chống kiến thường giải được rất nhiều băn khoăn mà đọc mãi không ra. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật, son dưỡng môi từ sáp ong dú, và nhận gửi tổ đi xa khi đã thống nhất mùa nhận. Nếu có dịp vào Nam, có thể ghé tour học thực hành tại trại để tận tay làm trước khi mang tổ về Bắc.

Câu hỏi thường gặp