Hoa dại quanh nhà miền Bắc: nuôi ong dú qua bốn mùa

Ong dú vốn là loài của xứ nóng. Đưa chúng ra Bắc là đặt chúng vào một khí hậu có mùa đông thật sự, có những đợt gió mùa làm nhiệt độ tụt nhanh, rồi tới mùa xuân mưa phùn, nồm ẩm kéo dài. Trong điều kiện đó, đàn ong không cần nhiều hoa cùng lúc. Chúng cần hoa đúng lúc, và hoa thật gần, để tận dụng vài giờ nắng hiếm hoi.

Nhãn, vải nở rộ đầu hè là mùa vui của ong mật. Với ong dú ở miền Bắc, câu hỏi khó hơn là: từ cuối thu tới hết xuân, quanh nhà còn gì nở?

Mùa đông: hoa ít, ngày bay càng ít

Khi gió mùa đông bắc tràn về, những ngày lạnh sâu đàn ong dú gần như nằm yên trong tổ. Chỉ khi có nắng hanh, trời ấm lên giữa trưa, ong mới ra cửa. Một buổi trưa nắng như vậy chỉ kéo dài vài tiếng.

Chính lúc này rau vụ đông lại thành cứu cánh. Cải các loại khi già trổ ngồng hoa vàng, su hào, rau cải củ ra hoa, cây thì là, ngò để giống. Nếu có thể, đừng nhổ hết cải già ngay sau khi thu hoạch. Chừa vài khóm cạnh tổ là đàn có chỗ ăn trong những trưa nắng hiếm.

Đặt tổ thế nào để tận dụng nắng

Tổ nên nhìn về hướng đón nắng buổi sáng, khuất gió bấc, có che chắn phía sau. Đặt tổ ấm thì ong ra cửa sớm hơn, và khóm hoa gần đó mới phát huy tác dụng.

Mùa xuân: hoa có, nhưng mưa phùn và nồm

Sang xuân, cây cối đâm chồi, hoa dại ven bờ ruộng, bờ ao bắt đầu nở. Nhưng mưa phùn liên tục và độ ẩm cao làm ong khó bay, hoa cũng loãng mật. Đàn qua đông còn yếu, chưa đông quân.

Việc nên làm là giữ lại các bờ cỏ có hoa thay vì phát sạch để chuẩn bị cấy, và kiểm tra tổ có bị đọng ẩm hay không. Một tổ ẩm mốc sẽ không tận dụng được mùa hoa dù quanh đó nhiều hoa tới đâu.

Mùa hè và mùa thu: lúc đàn hồi sức

Hè là lúc dễ thở nhất. Nhãn, vải, cây ăn quả trong vườn cùng hoa bí, hoa mướp, rau giàn nở liên tục. Đây là lúc đàn tăng quân, tích mật. Chú ý duy nhất là nắng gắt và giông lốc, cần che tổ.

Thu là mùa tích trữ cho đông. Giữ các bờ cỏ, cây bụi ven rào cho ra hoa đợt cuối, hạn chế phát dọn lớn vào cuối thu, vì đó là nguồn ăn cuối trước rét.

Bảng tóm lịch hoa quanh nhà

Lịch trên chỉ là khung chung. Mỗi làng, mỗi vườn khác nhau, vùng trung du khác đồng bằng. Xem thêm trong mục Khí hậu & mùa vụ để biết cách chuẩn bị tổ trước gió mùa.

Những điều không nên làm

• Không đốt rơm rạ, cỏ khô sát chỗ đặt tổ.
• Không phun thuốc lên rau đang có hoa vào giờ trưa nắng, đúng lúc ong ra kiếm ăn.
• Không chuyển tổ đi xa giữa mùa rét để tìm hoa, đàn yếu dễ suy.

Nuôi ong dú ở miền Bắc: bắt đầu cho chắc

Người miền Bắc muốn thử nuôi nên bắt đầu ít đàn, đón tổ vào cuối xuân hoặc đầu hè để đàn có trọn mùa nóng mà lớn mạnh trước khi vào đông. Tổ giống nên là tổ tách từ đàn khỏe, không phải tổ bắt từ rừng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật; nên hỏi kỹ trại về cách đóng gói và thời điểm gửi tổ ra Bắc. Ai muốn tận mắt xem cách tách đàn, chăm tổ trước khi tự nuôi có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.

Nghe thêm người nuôi phía Bắc kể chuyện giữ đàn qua rét ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Câu hỏi thường gặp