Trồng cây gì ở miền Bắc để ong dú qua đông, ra xuân sớm

Hỏi một người nuôi ong dú ở miền Bắc tháng nào khổ nhất, câu trả lời gần như chắc chắn là những đợt rét đậm. Nhưng sự thật hơi trái tai: giữa đợt rét, trồng thêm cây gì cũng không giúp được, vì trời lạnh thì ong dú gần như không ra khỏi tổ, hoa có nở ngay cửa cũng vậy. Thứ cây trồng thêm làm được là hai việc khác: giúp đàn tích đủ thức ăn trước khi rét, và giúp đàn hồi lại thật nhanh khi những ngày nắng ấm đầu tiên quay về.

Nhìn theo cách đó, câu hỏi trồng cây gì ở miền Bắc trở thành: mùa thu ăn gì, đầu xuân ăn gì.

Bốn mùa, bốn việc khác nhau

Mùa thu: nạp kho trước rét

Đây là lúc nên có hoa nhiều nhất quanh tổ. Cỏ hoa dại như xuyến chi, cúc dại ven bờ ruộng nở rộ, ong các loại đều ghé. Việc cần làm: đừng phát sạch bờ vườn vào mùa thu, và gieo thêm rau cải, cây gia vị để sang đông còn bông.

Mùa đông: không cố cho ăn bằng hoa

Những ngày rét, đàn co lại giữ ấm. Việc chính là che chắn tổ khỏi gió bấc, không mở tổ. Rau cải ra ngồng trong vườn vẫn có ích vào những ngày nắng hanh hiếm hoi giữa các đợt rét.

Mùa xuân: bật dậy, nhưng coi chừng nồm

Nhiều cây ăn quả quen thuộc ở miền Bắc như bưởi, vải, nhãn ra hoa từ cuối xuân. Trước đó là quãng đàn vừa qua rét, kho cạn, cần ăn mà hoa cây chính chưa tới. Hoa cải, cây gia vị, cỏ hoa dại sớm là thứ lấp được quãng này. Trời nồm ẩm làm tổ dễ mốc, phải kê tổ cao, thoáng.

Mùa hè: nóng, mưa bão

Hoa nhìn chung đủ, cái khó là nóng gắt và những trận mưa lớn. Trồng dây leo che nắng cho khu đặt tổ, như mướp, bầu, bí, vừa có bóng mát vừa có hoa.

Kế hoạch trồng cho một vườn nhà

1. Cuối hè: gieo cải, rau mùi, thì là thành luống nhỏ gần tổ, tính sao cho sang thu đông còn bông.
2. Mùa thu: giữ một dải cỏ hoa dại ven rào, chỉ phát cao, không nhổ gốc.
3. Đầu đông: để vài luống cải trổ ngồng thay vì thu hoạch hết.
4. Cuối đông: trồng bổ sung cây gia vị lâu năm như kinh giới, tía tô ở chỗ nắng sớm, khuất gió bấc.
5. Mùa xuân: chăm cây ăn quả có sẵn; nếu vườn chưa có, cân nhắc trồng một hai gốc bưởi hoặc nhãn làm nguồn lâu dài.
6. Mùa hè: làm giàn dây leo phía tây khu tổ để che nắng chiều.

Đặt vạt hoa ở đâu cho hợp khí hậu Bắc

Gió mùa đông bắc lạnh và khô. Vạt hoa nên nằm phía nam hoặc đông nam của khu tổ, được tường nhà hoặc hàng rào chắn phía bắc. Như vậy những ngày hửng nắng, vạt hoa ấm lên trước, ong ra cửa là có ăn ngay, không phải bay qua chỗ gió lùa. Tránh trồng sát giá đặt tổ, vì cây cao lên chạm vào là thành cầu cho kiến.

Muốn biết thêm vì sao đàn ở miền Bắc yếu đi theo mùa, xem mục Khí hậu & mùa vụ; còn các cách bố trí vườn nuôi, xem Mô hình nuôi phù hợp.

Chọn đàn chịu được nhịp bốn mùa

Nguồn hoa tốt đến đâu cũng cần một đàn khỏe đủ quân để giữ ấm qua đông. Nên mua đàn vào mùa ấm để đàn kịp ổn định trước rét, và chọn giống nhân bằng tách đàn từ trại rõ nguồn, không mua tổ bắt rừng. Trại Ong Quý ở Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; nếu nhà ở miền Bắc, hỏi trại về thời điểm vận chuyển phù hợp và cách che chắn tổ trong mùa đông đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp