Mật ong dú miền Bắc: vì sao hiếm và vị ra sao

Ở miền Bắc, nói «mật ong» thì người ta nghĩ ngay tới mật ong nội, ong ngoại nuôi theo mùa vải, mùa nhãn, mùa bạc hà. Mật ong dú thì ít người từng nếm, có người thấy lạ vì nó chua, loãng, không giống «mật ong» quen. Câu hỏi hay gặp nhất là: mật ong dú miền Bắc có không, vị ra sao, và sao hiếm vậy.

Trả lời ngắn: có, nhưng ít, vì mùa đông lạnh và mùa nồm ẩm là hai thứ ong dú khó chịu nhất. Phần còn lại của bài giải thích cụ thể từng mùa và cách người mua nhận ra mình đang cầm đúng mật ong dú.

Mùa đông: thời gian đàn ong dú chỉ lo sống sót

Ong dú là loài của vùng nóng. Khi nhiệt độ xuống thấp những đợt gió mùa đông bắc, ong ở lì trong tổ, gần như không ra cửa. Đàn sống nhờ mật và phấn đã cất từ mùa ấm. Nếu mùa thu trước đó người nuôi lấy mật quá tay, đàn bước vào mùa lạnh với kho trống và có thể tàn trước Tết.

Đó là lý do lớn nhất khiến mật ong dú miền Bắc hiếm: người nuôi có nghề phải chừa lại phần lớn mật cho đàn qua đông, phần đem bán chỉ là phần dư. Cách giữ ấm thùng, chọn chỗ kín gió hướng nắng được bàn kỹ ở chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Mùa nhãn, vải: đợt mật người nuôi chờ cả năm

Khi trời ấm lại, vườn nhãn, vải ở các vùng trồng lớn phía bắc trổ bông, kéo theo hoa dại, hoa cải còn sót, cây ăn trái quanh nhà. Ong dú hồi sức, đông quân dần, và đây là quãng có thể thu được mật đáng kể. Mật đợt này thường màu vàng nhạt, mùi hoa nhãn, vải phảng phất, vị chua thanh.

Sang hè, nắng nóng và mưa rào xen kẽ, nguồn hoa vẫn còn nhưng rải rác. Mật thu cuối hè thường sẫm hơn, lẫn nhiều nguồn, mùi kém rõ.

Nồm ẩm: kẻ thù thầm lặng của hũ mật

Những ngày nồm, tường nhà đổ mồ hôi, sàn trơn, quần áo phơi mãi không khô. Mật ong dú vốn đã nhiều nước, gặp nồm lại hút thêm ẩm, men tự nhiên hoạt động mạnh, mật sủi bọt, chua gắt, có khi trào khỏi nắp. Người nuôi và người mua ở miền Bắc nên giữ mấy thói quen:

1. Không thu mật trong những ngày nồm nặng, chờ hôm hanh khô.
2. Rửa và phơi chai thật khô, tốt nhất tráng lại bằng nước sôi rồi để ráo hẳn.
3. Đậy kín, cho vào ngăn mát ngay sau khi thu hoặc mua về.
4. Mỗi lần lấy mật dùng muỗng khô, không để chai mở nắp lâu.
5. Mua chai nhỏ vừa dùng, đừng mua một lần quá nhiều.

Phân biệt mật ong dú với mật ong quen thuộc

Người miền Bắc quen mật ong nội, ong ngoại nên dễ nghĩ mật ong dú «không phải mật thật». Bảng dưới giúp hình dung khác biệt. Đây là đặc điểm thường gặp, không phải phép thử chắc chắn.

Một chai «mật ong dú» mà sánh đặc, ngọt lịm, không chua, đông đặc khi trời lạnh thì nên hỏi lại người bán. Kinh nghiệm chọn mật của người nuôi các tỉnh phía bắc được góp thêm ở Mua bán tại chỗ.

Mua mật ong dú khi trong vùng khan hàng

Vì mật ong dú miền Bắc ít, nhiều nhà muốn có mật dùng đều đặn thường tìm thêm nguồn từ phía nam, nơi ong dú kiếm ăn được quanh năm. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, tổ ong dú giống, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Còn nếu muốn tìm người nuôi ngay ở miền Bắc để mua mật đợt nhãn vải hoặc trao đổi tổ giống, chợ cho.ongdu.com là nơi người nuôi đăng tin mua bán với nhau.

Câu hỏi thường gặp