Chi phí nuôi ong dú miền Bắc: tiêu đúng mùa

Ong dú là loài của vùng nhiệt đới. Miền Bắc có mùa đông rét, có nồm ẩm, nên nuôi ở đây khó hơn hẳn trong Nam — đó là sự thật nên nói trước. Nhưng khó không có nghĩa là phải tốn nhiều tiền. Phần lớn người mới ngoài Bắc mất tiền không phải vì mua thiếu, mà vì mua sai thời điểm: rước tổ về lúc cuối thu, đàn chưa kịp quen chỗ đã gặp gió mùa đông bắc.

Vì vậy bài này sắp các khoản chi theo lịch trong năm. Cùng một số tiền, chi đúng mùa thì đàn qua đông, chi lệch mùa thì mất cả tổ lẫn tiền.

Lịch bỏ tiền trong năm đầu

Vì sao không mua tổ vào cuối thu

Nhiều người thấy trời thu dễ chịu nên đặt tổ ngay. Nhưng một đàn mới chuyển chỗ cần thời gian làm lại đường bay, ổn định kho mật phấn. Nếu chỉ vài tuần sau đã gặp đợt rét đầu mùa, đàn chưa kịp tích trữ, ong thợ ít ra khỏi tổ, kho cạn dần trong mấy tháng lạnh. Mua cuối xuân thì đàn có cả mùa hè nóng, nhiều hoa để lớn lên. Tiền mua tổ là như nhau, khả năng sống qua đông thì khác xa.

Khoản riêng của người nuôi ngoài Bắc

Giữ ấm mùa rét

• Thùng gỗ vách dày, khít mạch, không dùng ván mỏng cong vênh.
• Vỏ bọc ngoài cho mùa đông: một hộp gỗ trùm ngoài hoặc lớp vật liệu cách nhiệt, chừa cửa tổ thông thoáng.
• Chỗ đặt khuất gió bấc, lưng tựa tường nhà hoặc hàng cây phía bắc, mặt hướng về nắng.

Chống ẩm mùa nồm

Nồm làm mọi thứ đọng nước, trong thùng cũng vậy. Thùng đặt sát đất hay sát tường ẩm dễ mốc. Giá kê cao, mái che rộng, thùng không bọc ni lông kín là những việc rẻ nhưng tránh được hỏng tổ. Sau mùa nồm, mở xem lớp ngoài bánh tổ có mốc không.

Che bão hè

Mùa hè có dông, bão vào đồng bằng. Giá kê phải chắc, thùng buộc cố định, mái che không bay khi gió giật.

Đọc kỹ hơn về từng mùa ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Những thứ người mới hay mua sớm

1. Nhiều tổ cùng lúc: ngoài Bắc, năm đầu gần như ai cũng có đàn yếu. Mất một trong hai tổ là bài học; mất năm trong mười tổ là nản bỏ nghề.
2. Bộ dụng cụ lấy mật: đàn mới qua đông chưa có mật dư để lấy.
3. Chai lọ, tem nhãn: để tới khi có mật thật.
4. Thùng đẹp kiểu trưng bày: đàn cần thùng ấm, kín mạch hơn là thùng sơn bóng. Sơn có mùi còn làm đàn khó ở.

Chi phí bằng công sức

Có một khoản không trả bằng tiền: sự chú ý. Ngoài Bắc, người nuôi phải biết nhìn cửa tổ vào ngày nắng giữa đông xem ong còn ra không, phải biết ngày nồm không nên mở thùng. Học những việc này nhanh nhất là nghe người đã nuôi ở vùng tương tự — có ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Lấy giống ở đâu và học ở đâu

Tổ giống nên được nhân bằng tách đàn từ tổ nuôi, không bắt từ rừng. Người miền Bắc thường phải đặt tổ từ phía Nam gửi ra, nên hỏi kỹ người bán cách đóng tổ khi đi đường xa và chọn đợt gửi lúc thời tiết ấm. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách từ đàn nuôi, ngoài ra có mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật — xem tại ongquy.com. Nếu có dịp vào Nam, một buổi học thực hành tại trại giúp hiểu cấu trúc tổ, cách mở thùng, cách tách trước khi tự làm trong điều kiện khó hơn ngoài Bắc.

Câu hỏi thường gặp