Miền Bắc nuôi bao nhiêu tổ ong dú để qua đông

Người nuôi ong dú ở miền Bắc nên đổi cách đặt câu hỏi. Thay vì «vườn này nuôi được bao nhiêu tổ», hãy hỏi «mùa đông này mình giữ ấm được bao nhiêu tổ». Ong dú vốn là loài của xứ nóng. Những đợt gió mùa đông bắc tràn về, trời rét đậm vài ngày liền, rồi sang xuân lại nồm ẩm nhỏ giọt — đó là quãng mà đàn yếu rụng dần, và cũng là quãng đo đúng sức người nuôi.

Vì vậy bài này tính ngược: bắt đầu từ mùa đông, rồi mới quay lại mùa hoa nhãn vải.

Đếm ngược từ mùa đông

Hãy hình dung đêm rét nhất năm ngoái ở chỗ mình. Mỗi tổ ong dú khi ấy cần ba thứ: chỗ khuất gió bấc, lớp áo giữ nhiệt quanh thùng, và lượng mật phấn đủ để đàn co cụm mà không đói. Mỗi tổ còn cần mình đi xem sau mỗi đợt rét để biết đàn nào đang yếu đi.

Đếm số chỗ trong nhà, hiên, chái bếp, gầm cầu thang ngoài trời mà mình có thể chuyển tổ vào hoặc quây kín khi có tin không khí lạnh. Đó là trần số tổ hợp lý. Người ở phố, nhà ống, chỉ có ban công và sân thượng thì con số này thường rất nhỏ — và như vậy là đúng.

Những gì cần sẵn trước mùa rét

• Vật liệu quây thùng: xốp, bao tải, rơm khô, tấm ván che.
• Kệ cao, cách đất, không đặt sát nền lạnh ẩm.
• Chỗ để chuyển tổ vào khi trời rét đậm, không có khói than tổ ong hay bếp củi.
• Sổ ghi tổ nào mạnh, tổ nào yếu trước khi vào đông.

Mùa hoa miền Bắc: dồn một quãng, vắng một quãng

Quanh làng quê đồng bằng và trung du, nguồn hoa quen thuộc có nhãn, vải, cây ăn trái trong vườn, rau cải trổ ngồng, cây bụi ven đê. Điểm đặc trưng là hoa nở dồn vào cuối xuân sang hè, còn từ cuối thu tới hết đông thì thưa hẳn. Theo dõi kỹ hơn ở mục Nguồn hoa địa phương.

Nồm ẩm: cái hao ít người tính

Những ngày nồm, tường nhà đổ mồ hôi, thùng ong cũng vậy. Hơi nước đọng trong thùng làm mốc phấn, ướt đáy tổ, đàn mệt. Mỗi tổ cần được nghiêng đúng hướng cho nước thoát, lau khô mặt trong khi cần, và kiểm tra xem có mốc. Việc này tốn thời gian thật, nên nhà nào có ít giờ rảnh vào sáng sớm hay chiều tối thì càng nên giữ số tổ khiêm tốn.

Lộ trình tăng tổ hợp khí hậu bắc

1. Năm đầu chỉ nhận vài tổ giống, tốt nhất vào cuối xuân hoặc đầu hè để đàn có nguyên mùa ấm làm quen chỗ mới.
2. Theo dõi qua mùa đông đầu tiên, ghi lại tổ nào giữ quân tốt nhất.
3. Sang hè năm sau, tách từ những tổ đã qua đông khoẻ. Đó là dòng giống đã quen khí hậu nhà mình.
4. Mỗi lần tăng, chuẩn bị sẵn chỗ trú đông cho tổ mới. Không có chỗ thì chưa tăng.

Những người nuôi lâu năm ở các tỉnh phía bắc chia sẻ cách quây thùng và chọn chỗ ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Giống tốt là nửa chặng qua đông

Đàn giống mang ra bắc phải thật đông quân, ong chúa đẻ đều, dự trữ đầy. Đàn nhỏ dễ kiệt trong đợt rét đầu tiên. Trại Ong Quý ở Tây Ninh nhân giống bằng tách đàn, có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú — nhiều nhà ở miền Bắc chưa sẵn sàng nuôi cũng bắt đầu bằng việc nếm thử mật ong dú để biết vị chua thanh đặc trưng của nó. Người đã nuôi lâu, muốn trao đổi tổ khoẻ với người cùng vùng thì có thể xem chợ mua bán tổ và mật giữa người nuôi với nhau.

Câu hỏi thường gặp