Mô hình nuôi ong dú hợp với miền Bắc theo từng vùng

Miền Bắc không phải một vùng khí hậu mà là nhiều vùng ghép lại. Cùng một đợt gió mùa đông bắc, ở thung lũng vùng núi có thể rét buốt kèm sương muối, ở đồng bằng chỉ lạnh ẩm, còn ở ven biển thì gió thổi mạnh hơn. Cho nên hỏi «nuôi ong dú ở miền Bắc theo mô hình nào» mà không nói rõ mình ở đâu thì không có câu trả lời đúng.

Bốn vùng, bốn rủi ro chính

Vùng núi cao phía Tây Bắc và Đông Bắc

Rét đến sớm, về muộn, có nơi có sương muối. Đây là giới hạn thật với một loài ưa ấm như ong dú. Mô hình hợp là nuôi ít tổ, đặt sát nhà ở, tận dụng hơi ấm và mái hiên; đặt ở sườn đồi hướng nắng, tránh lòng thung lũng nơi khí lạnh dồn xuống ban đêm. Không nên đặt thùng rải ngoài nương xa nhà vì mùa đông không trông được.

Trung du và vùng đồi

Vùng đồi thấp có nhiều vườn vải, nhãn, chè, bưởi, keo xen cây bụi. Nguồn hoa khá liên tục, địa hình có sẵn sườn đồi chắn gió. Đây là nơi có thể nghĩ tới mô hình cụm tổ trong vườn, mỗi cụm vài thùng dưới tán cây. Điều cần lo nhất là thuốc phun mùa ra hoa, ra quả của vườn cây ăn trái.

Đồng bằng sông Hồng

Ít rét sâu như vùng núi nhưng nồm ẩm cuối đông sang xuân rất nặng, đất trũng, nhiều ruộng lúa phun thuốc theo vụ. Mô hình hợp là vài tổ trong vườn nhà, kê cao, xa mương ao và xa ruộng. Hoa ở đây đến từ vườn quanh nhà, hàng rào, cây ăn quả lẻ và hoa cải mùa đông.

Ven biển phía Đông Bắc

Gió mạnh hơn, mùa hè có thể có bão, không khí mặn. Mô hình hợp là đặt thùng ở chỗ khuất sau nhà hoặc sau hàng cây chắn gió, buộc chặt giá đỡ, và có sẵn chỗ đưa thùng vào nơi kín khi có tin bão.

Đối chiếu nhanh

Năm bước tự chọn mô hình cho chỗ mình

1. Ghi lại đợt rét gần nhất ở chỗ mình kéo dài bao nhiêu ngày, có sương muối hay không. Rét càng dài, số tổ năm đầu càng phải ít.
2. Đi một vòng bán kính vài trăm mét quanh nhà, đếm xem có những cây gì ra hoa vào tháng nào. Có tháng nào trống hoa thì đó là tháng đàn phải sống bằng dự trữ.
3. Hỏi lịch phun thuốc của ruộng, vườn sát bên. Nơi phun dày đặc thì nuôi ít và đặt xa.
4. Tìm chỗ đặt có ba thứ: nắng sớm, chắn gió phía bắc và đông bắc, không đọng nước. Thiếu một trong ba thì phải tự làm thêm che chắn.
5. Bắt đầu nhỏ, ghi chép đàn suốt mùa đông đầu tiên. Đàn qua rét khỏe thì mùa ấm năm sau mới tách tổ nhân đàn.

Muốn đối chiếu với người nuôi khác trong vùng, đọc thêm mục Kinh nghiệm người nuôi.

Đàn giống và chỗ học nghề

Người miền Bắc mới vào nghề thường vướng ở hai chỗ: nguồn đàn giống khỏe và việc chưa từng thấy một đàn tốt trông thế nào. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi đàn quanh năm, có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi, mật ong dú, các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Một lời khuyên thật: nếu nhận đàn từ phía Nam, nên nhận vào mùa ấm để đàn có vài tháng làm quen trước khi gió mùa về. Trong lúc nuôi, ghi lại từng lần mở thùng, lượng mật dự trữ trước đông bằng app quản lý trại ong để năm sau biết đàn nào chịu rét tốt mà giữ làm đàn mẹ.

Câu hỏi thường gặp