Lịch nuôi ong dú miền Bắc theo bốn mùa trong năm

Miền Bắc có đủ bốn mùa, và với ong dú, một trong bốn mùa đó là kẻ thù. Mùa đông với những đợt gió mùa đông bắc kéo nhiệt độ xuống thấp, đàn gần như ngừng bay, sống bằng kho mật dự trữ. Hiểu chuyện này thì mới thấy vì sao người nuôi ở miền Bắc phải gói phần lớn việc vào mấy tháng ấm, và để cả năm còn lại cho việc giữ đàn.

Đọc trời trước khi đọc lịch

Ở miền Bắc, mốc tháng chỉ để ước chừng. Cái quyết định là nhiệt độ và độ ẩm của từng tuần. Bảng dưới là các ngưỡng người nuôi nên tự quan sát, theo dõi bằng nhiệt kế treo cạnh thùng và bằng chính cửa tổ.

Mùa xuân: ấm lên nhưng nồm

Sau Tết, trời ấm dần, cây trong vườn đâm chồi, các loại cây ăn trái như nhãn, vải ở vùng đồng bằng và trung du ra hoa vào cuối xuân. Đàn bắt đầu bay nhiều trở lại. Nhưng đi cùng là những đợt nồm, hơi nước đọng trên mọi bề mặt.

• Mở nắp xem lần đầu trong năm vào một trưa nắng ráo, không chọn ngày nồm.
• Thay tấm lót đáy, lau sạch vết mốc, kiểm khe nắp.
• Ghi lại đàn nào sống khoẻ qua đông, đàn nào hao, để quyết định việc tách sau này.
• Chưa tách, dù thấy đàn đông. Đêm cuối xuân vẫn có thể lạnh trở lại.

Mùa hè: quãng làm việc chính

Từ khoảng tháng 5, đêm đã ấm hẳn, nguồn hoa đủ, đàn mạnh lên rõ. Đây là quãng tách đàn của miền Bắc, và nên tách sớm trong mùa để đàn mới kịp lớn trước khi gặp mùa đông.

1. Chọn đàn đã qua đông mà vẫn đông ong, có nhiều bánh nhộng.
2. Làm vào chiều mát của ngày nắng, tránh ngày có giông.
3. Chia bánh nhộng và ong sang thùng mới, giữ đàn cũ ở chỗ cũ.
4. Đặt thùng mới nơi có bóng râm buổi chiều, mái chằng chắc.
5. Không tách thêm từ khoảng cuối tháng 8 trở đi.

Mùa hè miền Bắc cũng là mùa giông và bão vào các tỉnh ven biển. Trước mỗi đợt áp thấp, chằng mái, buộc thùng vào giá, chuyển thùng ra khỏi chỗ trũng. Nắng gắt giữa trưa thì đừng để thùng phơi dưới mái tôn thấp. Cách bố trí chỗ nuôi chống nóng và chống gió có thêm ở Mô hình nuôi phù hợp.

Mùa thu: thu mật nhưng nghĩ tới mùa đông

Trời thu khô ráo, dễ chịu, là lúc thu mật hợp nhất. Có một điều khác hẳn với người nuôi phía Nam: ở đây đàn sắp phải sống qua mấy tháng gần như không bay. Kho mật để lại chính là thức ăn của cả đàn trong mùa đông.

Thu thế nào cho an toàn

• Thu sớm trong mùa thu, khi đàn còn thời gian bù lại.
• Chỉ lấy bọng đã đậy kín ở rìa tổ; để lại phần lớn kho.
• Đàn tách trong hè không thu.
• Thu xong thì không mở tổ thêm cho tới mùa xuân, trừ khi có dấu hiệu bất thường.

Mùa đông: giữ ấm từ bên ngoài

Khi gió mùa đông bắc tràn về, việc của người nuôi chỉ là che chắn. Kéo thùng vào hiên, góc tường hướng nam, hoặc dựng tấm chắn phía bắc. Quấn thêm bao tải hay tấm xốp quanh thân thùng nhưng chừa cửa tổ và chừa khe thoáng, đừng bọc kín ni lông vì hơi nước sẽ đọng bên trong. Tuyệt đối không đốt lửa hay đặt đèn sưởi sát thùng.

Những ngày nắng hanh giữa đông, có thể thấy vài con ra cửa vào giữa trưa, đó là dấu hiệu tốt. Đàn im hẳn nhiều ngày sau đợt rét thì chờ hôm nắng ấm mới hé nắp xem nhanh. Chuyện giữ đàn qua đông được người nuôi trong vùng bàn kỹ ở Kinh nghiệm người nuôi.

Nhận giống và mật cho người miền Bắc

Đàn giống chuyển ra Bắc nên nhận vào cuối xuân hoặc đầu hè, để có trọn mùa ấm mà ổn định. Nhận vào cuối thu là đẩy đàn mới vào mùa đông ngay. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng có tổ ong dú giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật, có tư vấn chọn đàn và thời điểm gửi ra Bắc tại ongquy.com. Ai muốn xem tận mắt cách tách đàn trước khi tự làm có thể đăng ký học thực hành tại trại qua ongdu.com/tour.

Câu hỏi thường gặp