Ong dú có hợp với miền Bắc? Trung du, đồng bằng, núi cao

Hỏi «ong dú có hợp với miền Bắc không» thì phải hỏi tiếp: miền Bắc chỗ nào? Một vườn vải ở vùng đồi trung du, một mảnh sân ở đồng bằng sông Hồng, một nương trên núi cao và một khu vườn ven biển là bốn hoàn cảnh rất khác nhau với một loài ong vốn quen xứ nóng quanh năm.

Điểm chung của cả miền là có mùa đông lạnh do gió mùa đông bắc. Còn mức độ khó thì đổi theo độ cao, theo gió và theo kiểu vườn. Bài này chia theo từng kiểu vùng để người đọc tự xếp mình vào đúng chỗ.

Bốn kiểu vùng, bốn mức khó

Bảng trên là cách nhìn chung, không thay được việc quan sát tại chỗ. Cùng một tỉnh, nhà ở chân đồi khuất gió có thể nuôi tốt hơn nhà ở giữa cánh đồng trống cách đó không xa.

Trung du: chỗ bắt đầu dễ nhất

Vùng đồi thấp có vườn vải, nhãn, bưởi, keo, xen hoa dại là nơi ong dú có của ăn tương đối đều trong mùa ấm. Sườn đồi quay về phía nam, phía đông che được gió bấc cho tổ. Người ở đây nên đặt tổ dưới tán cây, sát triền đất, chứ đừng đặt trên đỉnh đồi trống.

Một điều cần nhớ: vườn cây ăn quả thường được phun thuốc vào mùa ra hoa đậu quả. Hỏi chủ vườn lịch phun, và vào những ngày phun thì che cửa tổ hoặc dời tổ ra xa tạm thời.

Đồng bằng: tìm chỗ khuất trong vườn nhà

Ở làng quê đồng bằng, cái hại lớn nhất là gió bấc thổi thẳng qua cánh đồng. Tổ nên nằm phía trong vườn, sau bức tường, sau dãy chuồng hoặc dưới hiên nhà phía nam. Vườn tạp có rau, mướp, bí, chuối, cây cảnh là nguồn hoa ổn cho đàn ong dú vốn bay không xa.

Cuối đông sang xuân, đồng bằng có nồm. Kê thùng cao khỏi mặt đất, tránh chỗ trũng đọng nước, và đừng mở thùng vào những ngày trời ẩm sũng. Nguồn hoa theo từng tháng ở vùng thấp được ghi lại trong mục Nguồn hoa địa phương.

Ven biển: lo gió hơn lo rét

Người nuôi ven biển phía Bắc thường gặp mùa đông bớt gắt hơn trong đất liền một chút, nhưng đổi lại là gió mạnh quanh năm và bão vào mùa hè. Với tổ ong dú, cần:

• Neo thùng vào cột hoặc giá chắc, không để trên bệ rời.
• Đặt sau hàng cây chắn gió hoặc tường nhà, tránh hướng gió từ biển thổi vào.
• Khi có tin bão, dời tổ vào trong hiên, nhà kho, chèn chặt, mở lại cửa tổ khi gió đã tạnh.
• Kiểm tra thùng sau mỗi đợt mưa bão xem có nước lọt vào không.

Núi cao: nên cân nhắc kỹ

Ở những nơi lạnh sâu, rét đến sớm và đi muộn, mùa ong ra làm việc bị thu hẹp lại. Đàn có rất ít thời gian để tích của trước khi phải co cụm sống bằng dự trữ. Nếu vẫn muốn thử, hãy đặt tổ ở thung lũng thấp, sát vách nhà phía có nắng, bọc thùng dày, và chuẩn bị tinh thần có năm sẽ mất đàn. Người ở vùng cao muốn có ong lấy mật đều đặn thì nên tìm hiểu thêm các mô hình đã thấy hiệu quả ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Lịch chung cho cả miền Bắc

1. Xuân muộn, đầu hè: thời điểm tốt để mua tổ mới và tách đàn khi đàn mẹ đã đông.
2. Hè: đàn lớn mạnh nhất; che nắng chiều, thu mật vừa phải.
3. Cuối thu: dừng thu mật, kiểm quân, gộp đàn yếu, bọc thùng, thu hẹp cửa tổ.
4. Đông: ít mở thùng, chỉ nhìn cửa tổ vào trưa nắng xem ong còn ra vào.
5. Nồm: giữ thùng khô, chờ hửng nắng mới dọn sáp mốc.

Mua giống cho người miền Bắc

Với khí hậu có rét, chất lượng đàn ban đầu quyết định gần hết. Một đàn khỏe, đông quân, đã ổn định trong thùng sẽ có sức qua đông hơn hẳn đàn vừa bắt hay vừa tách non. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống chuyển đi xa, kèm mật ong dú và đồ từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật; có thể hỏi trại nên nhận tổ vào tháng nào cho hợp vùng mình tại ongquy.com. Ai muốn tìm tổ, trao đổi mật với người nuôi gần nhà thì xem thêm ở chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp