Đi làm cả tuần vẫn nuôi ong dú ở miền Bắc: lịch bốn mùa

Người đi làm ở miền Bắc thường hình dung nuôi ong dú là việc của mùa hè: trời ấm, ong bay nhiều, chắc phải chăm nhiều. Mùa đông ong ít ra, chắc người cũng được nghỉ. Thực tế ngược lại. Với khí hậu bốn mùa, đàn ong dú mất nhiều nhất vào những đợt rét đậm, và việc người nuôi cần làm phải xong trước khi gió mùa về, không đợi tới lúc lạnh mới lo.

Bài này sắp việc theo bốn mùa cho người chỉ rảnh cuối tuần: mỗi mùa làm gì, làm vào lúc nào, và ngày thường chỉ cần giữ mấy thói quen nhỏ.

Ngày thường: một thói quen, không phải một lịch

Người đi làm sáng sớm ở miền Bắc, nhất là mùa đông, ra khỏi nhà lúc trời còn lạnh, đàn ong chưa ra cửa. Nhìn lúc đó không thấy gì cũng đừng lo. Hãy chọn lúc mình về nhà buổi trưa hoặc đầu giờ chiều cuối tuần, khi nắng ấm, để đọc sức đàn: ong ra vào đều, có ong mang phấn về là đàn ổn. Ngày thường chỉ cần liếc qua mái che và chén nước chống kiến.

Mùa thu: mùa của người nuôi

Trời hanh, nắng nhẹ, đàn ong làm việc ổn định. Đây là quãng tốt nhất để người đi làm dành vài cuối tuần cho ong, vì sang đông thì không nên đụng vào thùng nữa.

1. Kiểm từng thùng: khe nứt, nắp hở, đáy mục. Thùng nào hỏng thì sửa ngay lúc trời còn ấm.
2. Xem các bình mật. Đàn nào dư nhiều mới lấy một ít, phần lớn phải để lại cho đàn qua đông.
3. Chọn chỗ tránh rét: sát tường phía nam của nhà, có nắng buổi sáng, khuất gió bắc.
4. Chuẩn bị vật ủ: rơm khô, bao tải sạch, tấm xốp để quấn quanh thùng khi rét về.

Mùa đông: giữ ấm, giữ khô, không mở thùng

Khi gió mùa đông bắc tràn về, đàn ong co cụm trong tổ. Việc cuối tuần lúc này rất ít nhưng không được bỏ:

• Quấn ủ quanh thùng nhưng chừa cửa tổ thông thoáng; bịt kín là đàn ngạt và ẩm.
• Theo dõi dự báo rét đậm, rét hại; trước đợt rét thì ủ thêm một lớp, sau đợt rét thì xem cửa tổ có ong xác không.
• Tuyệt đối không mở thùng ra xem. Mỗi lần mở là đàn mất hơi ấm tích cả ngày.

Mùa xuân: nồm ẩm là chuyện của thùng gỗ

Cuối đông sang xuân, miền Bắc có những đợt nồm, tường nhà đọng nước, đồ gỗ ẩm. Thùng ong cũng vậy. Thùng ẩm lâu thì mốc, đàn yếu. Cuối tuần nồm, gỡ bớt lớp ủ vào những ngày ấm lên, lau đọng nước dưới mái che, kê thùng cao khỏi nền. Xuân ấm dần, cây cối ra hoa, đàn bắt đầu đông trở lại, nhưng chưa vội tách.

Mùa hè: mùa đàn mạnh, cũng là mùa mưa bão

Đây là lúc tách những đàn đã đầy thùng, chọn cuối tuần trời quang, không có mưa lớn sắp tới. Đàn tách sớm trong mùa ấm còn kịp lớn mạnh trước đông. Hè cũng là mùa giông, mưa lớn: mái che phải buộc chắc, thùng không đặt dưới cành khô dễ gãy.

Bảng việc cuối tuần theo mùa

Diễn biến thời tiết từng tháng, các đợt rét, nồm, có ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Bao nhiêu thùng cho người đi làm

Ở miền Bắc nên bắt đầu ít, hai tới bốn thùng. Lý do không phải vì tốn thời gian ngày thường, mà vì mùa thu chuẩn bị qua đông cần làm kỹ từng thùng. Nuôi qua được một mùa đông trọn vẹn rồi mới tăng.

Nguồn tổ giống và mật cho người mới

Ong dú ưa ấm, nên đàn nuôi ở miền Bắc cần khỏe ngay từ đầu. Đừng bắt tổ rừng; hãy mua tổ được nhân bằng cách tách ở trại. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem ở ongquy.com. Nên nhận tổ vào mùa ấm, đừng nhận sát mùa đông. Muốn hỏi mua bán tổ, mật giữa những người nuôi với nhau thì có chợ ong dú, và mục Mua bán tại chỗ của trang.

Câu hỏi thường gặp