Lập nhóm nuôi ong dú miền Bắc để giữ đàn qua rét

Đêm có tin không khí lạnh tràn về, người nuôi ong dú miền Bắc thường làm cùng một việc: cầm đèn ra vườn, kéo bạt, chèn thêm rơm, xếp lại thùng. Nhà nào cũng tự làm, tự lo. Sáng ra, có nhà đàn vẫn ổn, có nhà mất một hai tổ mà không biết vì sao — trong khi hàng xóm cách vài trăm mét nuôi cùng giống, cùng loại thùng.

Khoảng cách giữa hai nhà đó thường không phải là may rủi, mà là một mẹo nhỏ, một chỗ đặt thùng, một lần kiểm tra sớm hơn. Những thứ ấy truyền cho nhau được. Đó là lý do một nhóm nhỏ người nuôi gần nhau ở miền Bắc có giá trị hơn ở nhiều vùng khác.

Sáu bước lập một nhóm nuôi nhỏ

1. Tìm người trong bán kính đi bộ. Ba đến sáu nhà, xa nhất cũng nên đi xe máy vài phút là tới. Nhóm xa quá thì lúc rét đậm không ai sang giúp được.
2. Mỗi nhà kể số tổ, loại thùng, chỗ đặt. Chỉ cần nói miệng hoặc chụp ảnh gửi nhóm. Mục đích là ai cũng biết nhà kia nuôi thế nào.
3. Hẹn một buổi đi xem tổ của nhau trước mùa lạnh. Thường vào khoảng cuối thu, khi trời còn đủ ấm để mở tổ nhanh.
4. Lập nhóm nhắn tin chung. Dùng để báo rét, báo nồm, báo hàng xóm phun thuốc, hỏi khi thấy đàn lạ.
5. Ghi lại những gì xảy ra trong mùa đông. Tổ nào yếu đi, tổ nào mất, đặt ở đâu, che thế nào. Sang xuân cả nhóm ngồi lại so.
6. Chỉ tính chuyện mua bán chung sau mùa đông đầu tiên. Một mùa rét làm chung là đủ để biết ai đáng tin.

Mùa rét: những việc làm chung có ích nhất

Báo trước đợt lạnh

Bản tin thời tiết ai cũng xem được, nhưng không phải ai cũng nhớ ra vườn che tổ. Một tin nhắn nhắc trong nhóm trước đợt rét một ngày là đủ để mọi nhà có thời gian chuẩn bị lúc trời còn sáng.

Chia nhau cách che chắn

Ong dú không chịu lạnh tốt như ong mật. Những cách người miền Bắc hay dùng: dồn thùng vào chỗ khuất gió bấc, sát tường hướng nam; quấn thêm lớp giữ ấm bên ngoài nhưng chừa khe cho tổ thở; thu hẹp cửa tổ; kê cao khỏi nền đất lạnh. Mỗi nhà thường giỏi một mẹo, trong nhóm thì ai cũng học được hết.

Đừng mở tổ khi trời rét

Đây là lỗi hay gặp ở người mới: lo quá nên mở ra xem. Mỗi lần mở là đàn mất hơi ấm. Nhóm có người lâu năm nhắc nhau điều này thường bớt thiệt hại rõ.

Mùa nồm: ẩm mới là kẻ thù

Cuối đông sang xuân, những tuần nồm ẩm làm thùng gỗ đổ mồ hôi, bọng phấn dễ mốc. Nhà nào thấy tổ mình có mốc thì báo nhóm, vì thường cả khu cùng bị. Cách xử lý chung: kê thùng thoáng hơn, không để thùng sát tường ẩm, che mưa phùn mà không bít kín, lau phía trong nắp nếu đọng nước. Đọc thêm về nhịp rét, nồm, nắng ở chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Sang xuân: bù đàn bằng giống đã qua đông

Khi trời ấm và cây bắt đầu ra hoa, nhà nào có đàn mạnh thì tách, nhà mất đàn thì nhận. Giống tách ra từ đàn đã sống qua mùa đông ngay trong làng có lợi thế rõ so với tổ mua từ phía Nam ra: chúng đã quen cái lạnh ở đây.

Những câu chuyện giữ đàn qua đông của người trong vùng được gom ở Kinh nghiệm người nuôi.

Gom mật làm quà Tết: được, nhưng cẩn thận

Mật ong dú miền Bắc ít, thu chủ yếu vào mùa ấm. Đến cuối năm, nhu cầu mua làm quà Tết lại tăng. Một nhà khó có đủ mật cho một đơn quà của cơ quan, cả nhóm thì có thể. Nhưng mật ong dú nhiều nước, chua thanh, cất từ hè tới Tết mà không đúng cách là dễ lên men. Nhóm cần thống nhất: chai sạch, khô, đậy kín, cất ngăn mát; mỗi chai ghi nhà nào, tháng thu; một người kiểm trước khi đóng hộp.

Khi nhóm cần giống hoặc muốn xem cách làm hộp quà tử tế

Năm đầu, nhóm thường thiếu giống khỏe và chưa có mẫu để làm hàng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi — xem để có chuẩn so sánh tại ongquy.com. Nếu mua giống từ phía Nam, nên nhận vào mùa ấm để đàn kịp bén trước đợt rét đầu tiên. Nhóm muốn đổi tổ, bán mật thừa với người nuôi vùng khác thì có thể đăng ở chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp